Het Paenhuys - Bokrijk

In vroeger tijden, en dan bedoelen we zo tot in de 18e eeuw, werd bier voornamelijk thuis op de boerderij gebrouwen. Dat was het werk van de boerin. In de 17e eeuw ontstond de gewoonte om het eigen bier te brouwen in een panhuis. In het panhuis stond een complete brouwinstallatie . Die kon je tegen betaling gebruiken om met eigen ingrediënten je bier te brouwen. Zo'n panhuis was niet alleen handig voor de boeren om wat grootschaliger te brouwen, het was vooral handig voor de landeigenaar die graag controle wilde houden op de accijnzen die, ook toen al, op alcohol werden geheven. Het bier brouwen in grote open kuipen was zwaar werk. Hoe dat er aan toe ging is af en toe nog te zien in Het Paenhuys in Bokrijk .

Bokrijk is een openluchtmuseum in Genk, België en in dat museum staat een compleet driehonderd jaar oud Paenhuys. Oorspronkelijk stond dit Paenhuys in Diepenbeek. De boeren uit de omgeving van Diepenbeek moesten gedwongen hun bier in dat Paenhuys brouwen zodat de heer van Diepenbeek controle had over de accijns die zij aan hem moesten afdragen. Het Paenhuys werd tot 1867 gebruikt als brouwerij, daarna nam de brandweer het in gebruik als opslagruimte. In 1955 werd het gebouw van het Paenhuys geschonken aan het openluchtmuseum Bokrijk. Vier jaar later kreeg het museum ook nog de complete inventaris van brouwerij Tomsin uit Hoegaarden in bezit, die in het Paenhyus werd geplaatst. Tomsin was de allerlaatste brouwerij in Hoegaarden waar nog op traditionele manier witbier werd gebrouwen.

Dankzij die brouwinstallatie kan nu in het Paenhuys in Bokrijk op traditionele wijze bier worden gebrouwen in open kuipen, waarbij de brouwketel verwarmd wordt met een houtvuur. Het hele proces van stoken, koken, klaren en filteren is in één demonstratiedag te volgen. Het is veel werk en gebeurt daarom maar drie keer per jaar en wordt gedaan door vrijwilligers van het biergilde Demerdal. Het is een absolute aanrader om zo'n demonstratiedag eens te bezoeken. Voor de juiste data kun je het beste de website van Bokrijk in de gaten houden.